Jump to content
Title: Ysbryd y Mwynwyr - Spirit of the Miners
Ystrad EinionWheelhouse, Bryn yr ArianOchre
 

Pontrhydygroes


Disgrifiwyd Pont-rhyd-y-groes unwaith fel 'Y Swistir bychan' oherwydd y ffyrdd troellog a'r fforestydd pinwydd. Pentref yng nghwm prydferth Ystwyth sy'n cynnwys treftadaeth gloddio amlwg o hyd ar ffurf llys, pont y cloddwyr a thafarn Miners Arms!

Y Miners Arms



Chwaraewyd Pontrhydygroes rhan hanfodol yn diwydiant mwyngloddio canolbarth Cymru. Bu nifer o fwynfeydd a adeiladau yr ardal ar un amser yn ferw o brysurdeb - trwy ddau dafarn y "Lisburne Arms" a'r "Miners Arms" (sydd dal yn llewyrchus heddiw) a'r "Counting House" - sef lleoliad lle fyddai'r mwynwyr yn cael eu talu. Hefyd sefydlwyd coleg mwyngloddio i addysgu'r mwynwyr. O ganlyniad i nifer o fwynwyr yn symund mewn i'r ardal adeiladwyd nifer o gapeli o wahanol grefyddau o fewn y pentref ac o amgylch. Hefyd datblygodd bythynnod sydd wedi'u adeiladu mewn rhes yn "New Row" sydd dal i'w gweld heddiw ar gyrion pentref Pontrhydygroes, ond sydd erbyn hyn wedi'u moderneiddio.

Pont y Mwynwyr



Cwympiodd Bont gwreiddiol y Mwynwyr yn 1920 ond gyda cymorth ariannol oddi wrth cyd ocoed aeth ymddiriedolaeth Treftadaeth Pumlumnon ati trwy Bentir Pumlumon i ail adeiladu y bont droed yn 2002. Mae'r bont yn fynedfa uniongyrchol i Goed Maenarthur, lle mae yna daith cerdded gan Gomisiwn Coedwigaeth Cymru.




Cydnabyddir mai Ystâd yr Hafod yw'r enghraifft orau yn Ewrop o dirwedd Pictiwrésg. Adeiladodd y perchennog enwocaf, Thomas Johnes (1748-1816) dŷ newydd yn yr ardal anghysbell hon. Cynlluniwyd y dirwedd o gwmpas y tŷ i ddangos prydferthwch naturiol y lle mewn modd a oedd yn cydweddu â syniadau Pictiwrésg y cyfnod. Cynlluniodd lwybrau cerdded fel bo ymwelwyr yn medru mwynhau'r golygfeydd a'r profiad. Defnyddiai Johnes y tir ar gyfer ffermio, coedwigaeth a garddio; gan arbrofi ym mhob un o'r meysydd hyn. Daeth yr Hafod yn gyrchfan hanfodol i bob ymwelydd yng Nghymru.
Mae Ystâd yr Hafod yn atyniad boblogaidd iawn i'r rheini ohonoch sy'n edrych am lonyddwch Gwm Ystwyth. Lleolir yr Hafod, sy'n golygu Tŷ Haf, yn agos i Bontrhydygroes ar y B4574.



>>>> Lleoliadau i'w gweld