Jump to content
Title: Ysbryd y Mwynwyr - Spirit of the Miners
Ystrad EinionYstrad EinionChimney, Taliesin
 

Pontrhydfendigaid


Tyfodd pentref hanesyddol Pontrhydfendigaid gerllaw Abaty Sistersaidd Strata Florida sydd gerllaw. Mae'r pentref presennol, gyda'i dai arddull Sioraidd, yn bennaf o ganlyniad i ffyniant y cloddfeydd plwm diweddarach.


Ystrad Fflur






Lleolir Strata Florida (Ystrad Fflur) yn nyfnderoedd calon Ceredigion, ym mhentref Pontrhydfendigaid. Yr oedd Ystrad Fflur ar un adeg yn Abaty Sistersaidd mawr a'i sefydlwyd yn 1164 a ddatblygodd yn safle arwyddocaol fel rhan o ddiwyllaint Cymreig ac wedi claddu ar bwys yr Abaty maer bardd Cymraeg Dafydd ap Gwilym.




Roedd prif fwyngloddiau'r gymdogaeth yn Esgair Mwyn, Fairchance, Llwyn Cwyddell,CwmMawr, Abbey Consols/Bronberllan a Bendigaid. Ond ychydig a erys o'r diwydiant prysur a oedd ar un adeg yn ffynhonnell cyfoeth y pentref.

Cais y Pafiliwn sydd wedi ei ailadeiladu'n ddiweddar, ailsefydlu Pontrhydfendigaid fel canolfan gelfyddydol yn yr ardal.
Teils gwreiddiol o'r canol oesoedd o'r arddangosfa yn Ystrad Fflur






Yn ail hanner y bedwaredd ganrif ar bymtheg, dadorchuddiwyd gweddillion eglwys yr Abaty a rhan o'r fynachlog ac mae'r rhian bellach yn cael eu cynnal ynghyd â'r arddangosfa o deils gwreiddiol o'r oesoedd canol gan cadw.




Gwaith Mwyn Bron y Berllan





Ychydig i'r gogledd o'r Abaty saif gwaith mwyn Bron y Berllan lle mae cloddio wedi mynd ymlaen ar yr hen safle mwyngloddio sydd â llawer o weddillion ar ôl. Mae'n bosib fod hwn yn un o'r safleoedd a ddefnyddiodd y mynachod o'r Abaty.





Ers 2004 mae cloddio rhagarweiniol wedi digwydd gan Brifysgol Llambed ac yn 2006 ariannwyd rhan o'r cloddio gan Ysbryd y Mwynwyr. Bydd y brif raglen o waith yn cymryd lle flwyddyn nesa'. Bwriad yr ymchwil fewn i dirwedd hanesyddol yr ardal yw i ddatblygu cyfleusterau yn ymwneud â thwristiaeth ac addysg. Fydd y gwaith hyn yn digwydd gan ymddiriedolaeth annibynnol ystrad fflur, gyda chymorth Pentir Pumlumon. Felly fydd y gwaith yn parhau am flynyddoedd i ddod!


Gwesty'r Llew Du




Mae gan y pentref nifer o gyfleusterau gan gynnwys siop, swyddfa bost a dau dafarn - Y Llew Coch a gwesty'r Llew Du.